عقیق: آیتالله جوادی آملی با اشاره به آیه «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ» گفت: در این آیه یک حکم فقهی آنچنان با یک حکم اخلاقی مرتبط شده است که برای آن ضامن اجرا ایجاد شود.
وی افزود: بارها ملاحظه کردهاید که قرآن کریم با دیگر کتابهای علمی تفاوت دارد. مسائل عقلی معمولاً در کتابهای معقول مطرح میشوند و مباحث موعظه و نصیحت در آنها جایگاهی ندارد، همچنین مسائل فقهی در کتابهای فقهی و مباحث اخلاق و تهذیب نفس در کتابهای اخلاقی مطرح میشوند، اما قرآن کریم میان فقه و اخلاق و میان تعلیم و تزکیه جمع کرده است.
آیتالله جوادی آملی ادامه داد: این تزکیه است که ضامن اجرای تعلیم است. قرآن در بسیاری از موارد، وقتی یک حکم فقهی یا عقلی را بیان میکند، در کنار آن مسئله تزکیه را نیز مطرح میکند تا هم «کتاب الحکمه» باشد و هم مسئله «یزکی» فراموش نشود.
«تواب» کسی است که توبه را جدی گرفته است
وی با اشاره به ادامه آیه «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ» بیان کرد: در این بخش چندین عمل حرام مطرح شده و خداوند میفرماید که اگر کسی توبه کرد، خدای سبحان توبهکننده را دوست دارد، اما میان «طائب» و «تواب» تفاوت وجود دارد.استاد حوزه علمیه توضیح داد: اگر کسی «طائب» باشد، بهرهای از محبت الهی نصیبش میشود، اما «تواب» بهره بیشتری از این محبت دارد. تواب بودن یعنی بسیار توبه کردن و خوب توبه کردن.
آیتالله جوادی آملی افزود: گاهی انسان از گناه بازمیگردد و توبه میکند، اما احتمال دارد دوباره توبه خود را بشکند. این نیز توبه است. گاهی انسان هر وقت مرتکب معصیتی میشود، توبه میکند که این هم خوب است، اما مرتبه بالاتر آن است که انسان یک بار توبه کند و چنان از گناه فاصله بگیرد که دیگر به سراغ آن نرود.
گاهی عظمت یک عمل، انسان را به یک صفت مشهور میکند
وی با اشاره به کاربرد واژههایی مانند «کذاب» و «افاک» گفت: گاهی تکرار یک فعل باعث میشود آن صفت درباره انسان به کار رود و گاهی اهمیت و عظمت همان یک فعل موجب چنین وصفی میشود.
آیتالله جوادی آملی ادامه داد: برای نمونه، «کذاب» گاهی به معنای انسانی است که بسیار دروغ میگوید، اما گاهی ممکن است یک نفر یک خبر تاریخی مهم را جعل کند و با همان یک دروغ، به «کذاب» معروف شود، مانند عنوان «جعفر کذاب» که به دلیل ادعای مهمی که مطرح کرده بود، درباره او به کار رفت.
وی تأکید کرد: بنابراین گاهی تکرار فعل، انسان را به یک صفت متصف میکند و گاهی اهمیت و عظمت آن فعل چنین اثری دارد.
توبهای که انسان را از گناه جدا میکند
استاد حوزه علمیه در ادامه با بیان اینکه «تواب» میتواند به معنای توبهکنندهای باشد که بهطور جدی از گناه بازگشته است، اظهار کرد: گاهی انسان با یک جذب و کشش الهی چنان توبه میکند که دیگر دور گناه نمیگردد و از آن فاصله میگیرد، این همان انقطاع است.
وی افزود: چنین توابهایی محبوب حق هستند، همانگونه که «مطهرین» نیز محبوب خداوند هستند. اما صرف اینکه انسان از مخالفت به موافقت بازگردد و توبه کند، لزوماً به این معنا نیست که محبوب حق شده است.
میان «محب خدا» و «محبوب خدا» تفاوت است
آیتالله جوادی آملی با تأکید بر تفاوت میان محب و محبوب گفت: ممکن است انسان به جایی برسد که محب حق باشد، اما تا رسیدن به مقام محبوب حق شدن، فاصله وجود دارد.
وی به آیهای از سوره آلعمران اشاره کرد و گفت: خداوند در آنجا میفرماید که «إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ» اگر خدا را دوست دارید، باید به دنبال حبیب خدا حرکت کنید تا محبوب خدا شوید. حرکت در مسیر حبیبالله، انسان را به مقام محبوبیت الهی نزدیک میکند.
استاد حوزه علمیه در پایان خاطرنشان کرد: بنابراین هر طاهری لزوماً محبوب نیست، گرچه ممکن است محب باشد، هر طائبی نیز لزوماً محبوب نیست، گرچه میتواند محب باشد. از همین رو خداوند در آیه «إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ» کلمه «یحب» را دو بار تکرار کرده است تا اهمیت این دو گروه، یعنی توبهکنندگان و پاکیزگان، و محبت ویژه الهی نسبت به آنان را نشان دهد.
منبع:فارس
